(محمدحسین نیکوپور در این نشست نخستین عکس خبری راه یافته به جشنواره ها را نشان داد)


کوبیدن عکس مستند روی دیوار هنر / این نگاه همچنان فتوژورنالیستی است

در نشستی با حضور 5 استاد عکاسی و گرافیک شیراز و دانشجویان رشته های گرافیک، نقاشی و معماری آثار نمایشگاه عکس "10تا10" به نقد و بررسی گذاشته شد.

در ابتدای این نشست که در کارگاه عکاسی موسسه آموزش عالی ارم شیراز برگزار شد محمدحسین نیکوپور با اشاره به جریان یافتن دوباره ی "دیوار هنر" دانشگاه ارم شیراز، گفت: دوره ی نوین دیوارهنر چون با برگزاری نشست نقد و بررسی آثار همراه شده، می شود این آغاز دوباره را چاپ مجدد دیوار هنر دانست.

منتقد نباید از نقد هنرمند بترسد

وی با اشاره به اینکه هنرمند نباید از نقد هراس داشته باشد، خاطرنشان کرد: منتقد هم نباید از نقد کردن هنرمند بترسد، چون به هرحال هنگامی که اثری آفریده می شود برای دیدن و لمس شدن است، از این رو مخاطب و صاحب نظر باید این حق را داشته باشد که درباره ی اثر رای بدهد و اینگونه نباشد که صاحب اثر خود را محق بداند که اثرش هیچ ایرادی ندارد و کامل است چراکه این نشانه دیدگاهی تکسویه می شود.

این عکاس خبری در ادامه با اشاره به پیشینه ی مجموعه عکس های این نمایشگاه که به مناسبت عاشورا به روی دیوارهنر رفت، گفت: خرسندم که دومین نمایشگاه فردی خود را در فضایی دانشگاهی برگزار می کنم، از این رو به خاطر این موضوع هیجان زده هستم.

نیکوپور با اشاره به اینکه گرچه نمایشگاه عکس "10تا10" دانشجویی برگزار شد، افزود: با اینکه این مجموعه در تعداد اندک و اندازه ی کوچکی برگزار شد، اما ارزشمند است، چراکه این نمایشگاه به نحوی آکادمیک از ابتدا تا انتها شکل گرفت.

وی خاستگاه این نمایشگاه را آیین های پرکشش محرم به ویژه روزهای تاسوعا و عاشورا در جنوب ایران عنوان کرد و گفت: چون این مراسم در بندردیلم تلفیقی از سنت و مدرنیته است، از این رو بر اساس تضادهای جاری در آن ترجیح دادم پوشش دهم.

این مستندساز، ادامه داد: این مجموعه نیز به یاد دوران عکاسی آنالوگ بر اساس عکاسی سیاه و سفید قرار داده شد و تعداد 36 فریم حلقه ی فیلم عکاسی انتخاب کردم که در نهایت برای نمایش روی دیوارهنر 10 فریم از این مجموعه انتخاب و به روی دیوار رفت.

این نگاه همچنان فتوژورنالیستی است

در ادامه این نشست پس از مرور عکس ها به صورت اسلایدشو، کیهان ولی نژاد، استاد عکاسی این دانشگاه یکی از نکات بارز مجموعه عکس های "10تا10" را محدود شدن این آثار در قالب 16در21 دانست و خاطرنشان کرد: موارد فنی عکس ها باعث شده هرچقدر هم عکاس ایده خوبی داشته باشد در نهایت جلوه ی مناسبی پیدا نکند.

ولی نژاد دیگر نکته ی نمایشگاه را روحیات قالب تحصیل در دانشکده ی خبر را در عکاس عنوان کرد و افزود: چراکه این نگاه همچنان فتوژورنالیستی است.

وی با مرور تک به تک عکس ها، گفت: در دنیای فتوژورنالیسم عکس هایی با مختصات این مجموعه ایرادی که ندارد، اتفاقا یک جور حسن است. اما اگر بخواهیم نگاهی هنری به ماجرا داشته باشیم به زبان ساده تر رویکرد عکاس به پدیده ای که همه ی ما با آن درگیر، شاهد و عضو فعال آن بوده ایم اطلاعات پیرامونی ارزش آثار را می کاهد.

این کارشناس ارشد عکاسی، ادامه داد: البته برخی آثار عکاس در این مجموعه فارغ از نگاه فتوژورنالیستی است، اما به این معنا نیست که نگاه خبری فاقد دید هنری است، بلکه رسالت اطلاع رسانی به جنبه هنری آن می چربد.

ولی نژاد با اشاره به اینکه این تصاویر ناخودآگاه ما را رقم می زند، خاطرنشان کرد: به این شکل که بیننده در صورت امکان اگر پیش بیاید از یک منظر بالاتر به موضوع نگاه می کند تا شاید بتواند نگاه عکاس را دوباره تجربه کند. بنابر این اگر عکسی در ذهن ماندگار شود با اطمینان یک جایی ناخودآگاه بیننده آن واکنش را خواهد داشت.

جزئیات بارمعنایی عکس مستند اجتماعی را بیشتر می کند

وی با تاکید بر اینکه آخرین تاثیری که از عکس بر ذهن می ماند، کامل شدن عکس است، گفت: تاکید بر جزئیات می تواند در عکس های مستند بار معنایی موضوع را بیشتر کند. از این رو به جای اینکه عکاس دید مستقیمی به عاشورا داشته باشد، رویدادهای پیرامونی می تواند توصیف شود که معمولا در عکس هایی که از صحنه های این مراسم می بینیم این موارد کمتر ثبت شده است.

ولی نژاد به دانشجویان توصیه کرد: زمانی که دارید کادری می بندید بر اساس عکاسی حرفه ای پس از پیدا کردن سوژه اصلی همزمان با آن چهارگوشه کادر را بررسی کنید تا افزودنی های عکس مشخص شود. چراکه این افزودنی ها یا به ترکیب بندی کمک می کند یا کادر را آزار می دهد، چراکه هم هست و هم نیست در حالیکه تعلیقی که آن نقطه اضافی ایجاد می کند باید دید در فضای عکس همخوانی دارد یا خیر.

مترجم کتاب "عکاسی؛ هنری میان مایه" در پاسخ به پرسش دانشجویی درباره ی اینکه چگونه می توان عکاسی از آیین های مذهبی را به صورت هنری دنبال کرد، گفت: برای اینکار در نظر گرفتن بار حسی کار از همه موارد مهمتر است با حفظ این نکته که باید نشان داد که اینجا مراسمی به نام عاشورا برگزار می شود، اما مهم نیست درکدام نقطه ایران قرار دارد، آدم های آن چه شکل و شمایلی دارند، چه کسی آنرا برگزار می کند و مهم هم این نیست که خروجی عکس چه می تواند باشد.

وی، تصریح کرد: چه بسا از دید کسانی که عکس را سفارش می دهند عکسی خوشایند نباشد، اما اینکه عکس حاوی بخشی از واقعیت بیننده را با پدیده ی موردنظر بیشتر آشنا کند.

دیگرگونگی روایت عاشورا در این مجموعه به روشنی دیده می شود

محمدعلی کریمی پور در این نشست خواستار تجسمی تر شدن نگاه عکاس گرافیست شد و گفت: هنگامی که هنرمند به عکاسی می پردازد هر عنصری که در قاب می گنجد باید دارای هویت و معنا باشد.

این کارشناس گرافیک عکاسی از آیین های سنتی را سخت توصیف کرد و ادامه داد: آن چنان عکاس تحت تاثیر شرایط و موقعیت قرار می گیرد که خیلی از زوایای پیش بینی شده موضوع به هم می ریزد.

وی کار عکاسان خبری را حاوی نکاتی عنوان کرد و افزود: فتوژورنالیست می تواند به شیوه ای عکاسی کند که به روشنی امضای وی در اثر تشخیص داده شود. از این رو عکاس در چنین موضوعاتی نیازمند نگاه خاص تری است.

مجید اسلمی، کارشناس ارشد نقاشی نیز چیدمان و برش عکس ها را در این مجموعه مورد تاکید قرار داد و گفت: دیدگاه عکاس در این مجموعه عکس متاثر از کار خبری است، چراکه در عکس ها به زمینه کمتر توجه شده است.

وی دید عمق نمایانه ی عکاس را در این مجموعه فراموش شده دانست و خاطرنشان: دیگرگونگی روایت عاشورا در این مجموعه به روشنی دیده می شود.

فرهاد نادری هم در نقد عکس های "10تا10"، همه ی دغدغه ها در این مجموعه را فتوژورنالیستی دانست و گفت: خیلی از عکاسان خبری با تکیه بر فرم، فضا و ساختار توانسته اند کارهایی با مختصات استنادی به همراه قاب تصویری ارزشمندتری ارایه دهند، از این رو در کلیت عکس های این مجموعه یا دیگر آثار نیکوپور همواره چیده شدن تمامی خوراک های تصویری مانند همه ی فتوژورنالیست ها دیده می شود، چراکه عکاس خبری می خواهد همه چیز را در عکس خود داشته باشد تا تمام عناصر تصویری که کمک می کند مخاطب با محتوای تصویری ارتباط برقرار کند از دست برود به این خاطر است که فضای فرمی و معنایی در کنار یکدیگر قرار گرفته است.

این کارشناس ارتباط تصویری، خاطرنشان کرد: اکنون دیگر زمان معنادرمعنایی نیست، چراکه مخاطب با یک معنا ارتباط برقرار می کند.

وی سفره تصویری عکاس خبری را همراه با نشانه ها و فرم عنوان کرد و افزود: وقتی تاکید بر نشانه هاست با حداقل کردن عناصر در کادرها می توان به تصاویر بهتری رسید

عکس های "10تا10" برداشت های شخصی است

جمشید آراسته هم در این نشست جسارت عکاس این مجموعه را ستود و گفت: عکس های این مجموعه بیشتر برداشت های شخصی است تا اینکه دریافت مخاطب خودبه خود شکل گیرد.

این گرافیست موضوع عاشورا را مورد تاکید قرار داد و خاطرنشان کرد: عاشورا هرگاه مسیر خود را درنوردیده بیشتر به دل نشسته است تا اینکه ما بخواهیم این حماسه را شخصی سازی کنیم و در قالب تعاریفی قرار گیرد که شخصی است.

در پایان نشست نقد و بررسی نمایشگاه یادشده، نیکوپور نخستین دوربینی که عکاسی را با آن آغاز کرد در کنار نخستین عکس خبری خود که در گام های اولیه عکاسی به جشنواره های عکس راه یافت به نمایش گذاشت.

نمایشگاه عکس های مستند اجتماعی محمدحسین نیکوپور با عنوان "10تا10" از 26 آذر تا 3 دی ماه برگزار شد.

گزارش خبرگزاری ایسنا اینجا بخوانید

گزارش روزنامه عصرمردم اینجا بخوانید

گزارش سایت ارشادفارس اینجا بخوانید

گزارش سایت مطبوعات فارس اینجا بخوانید